چالش عدالت و کارایی در گفتمان مدیریت گرایی کیفری با تأکید بر حقوق ایران

نویسنده: قاسمی کهریزسنگی، راضیه؛ فرجیها، محمد؛

آموزه های حقوق کیفری بهار و تابستان 1394

چکیده:

نظام‌های عدالت کیفری، ساختارهای سازمانی پیچیده با اهداف و کاربردهایی چندگانه‌اند که در دهه‌های اخیر با چالش‌هایی عمیق روبه‌رو شده‌اند. این چالش‌ها از یک‌سو نتیجۀ ناکارایی، هزینه‌های هنگفت و اطالۀ دادرسی است و از سوی دیگر، به بحران «مشروعیت» و بی‌اعتمادی مردم به نهادهای عدالت کیفری بازمی‌گردد. مدیریت‌گرایی سازوکاری است مدرن برای پاسخ به مشکلات حوزۀ خدمات عمومی که با بهره‌گیری از شیوه‌های بخش خصوصی، بر آموزه‌های مشتری‌مداری، ارزیابی و مدیریت عملکرد، تدوین استانداردهای شفاف عملکرد و… تأکید دارد و در تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری عدالت کیفری اصلاحاتی قابل توجه و بنیادین را بنا نهاده است. لکن تعمق در پیامدها و جلوه‌های مدیریت‌گرایی، حاکی از چالش‌های نظری و عملی توجه‌برانگیزی در عرصۀ مداخلات کیفری است. یکی از این چالش‌ها چالش عدالت کیفری و کارایی است. هدف از این مقاله ترسیم ابعاد نظری و عملی چالش مذکور در نظام‌های قضایی است که با تکیه بر روش تحلیل اسناد و قوانین موجود بدان می‌پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تأکید بر افزایش خروجی‌ها، مختومه‌محوری و آمارگرایی که بارزترین نمادهای کارایی‌اند، هرچند در ظاهر منجر به افزایش تعداد پرونده‌های بسته شده است، افزایش دقت و کیفیت در رسیدگی‌های قضایی را به دست نداده است.

خلاصه ماشینی:

“جدول 1: مقوله‌های ناظر بر کنترل و حذف عوامل اطالۀ دادرسی در نظام عدالت کیفری ایران اسناد راهبردی قوانین بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها ( منطقی ساختن زمان تحقیق، دادرسی و اجرا، ارتقای کیفیت تحقیق و دادرسی ( سرعت، دقت، صحت در رسیدگی ( بهبود اثربخشی و کارایی ( ارتقای کیفی ساختار قوانین ( سازوکارهای غربال پرونده‌های کیفری (بایگانی پرونده و تعلیق تعقیب، ترک تعقیب) ( ارجاع دعاوی به نهادهای شبه قضایی ( تحقیقات و رسیدگی کیفری با رعایت سرعت و در کمترین زمان ممکن ( تعیین بازۀ زمانی برای صدور رأی و انشای آن ( تخلف بودن عدم تعیین تکلیف پرونده در مدت زمان معین ( ارجاع پرونده‌ها به نهادهای شبه قضایی ( پیشگیری از جرم به منظور کاهش پرونده‌های کیفری ( اهتمام در کاهش پرونده‌های موجود ( ساماندهی واحد ابلاغ و اجرای احکام کیفری ( توسل به راهکارهای کاهش ورودی‌های شعب کیفری ( کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات و استقرار نظام مدیریت پروندۀ قضایی ( تأکید بر بهره‌وری قضایی شعب کیفری پس از استخراج جلوه‌ها و نمادهای مرتبط با افزایش کارایی (در معنای افزایش خروجی‌ها) پاسخ به پرسش‌هایی در خصوص اثربخشی این سیاست‌ها ضروری است.”

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code